Stop-loss, belirlenen fiyat seviyesine ulaşıldığında pozisyonun otomatik olarak kapatılmasını sağlayan bir emir türüdür. Yatırım dünyasının en önemli risk yönetimi aracıdır. Pek çok başarılı trader şöyle der: "Nerede kazanacağımı bilmiyorum ama nerede kaybedeceğimi biliyorum." Stop-loss bu düşüncenin pratik uygulamasıdır.
Stop-Loss Neden Şarttır?
Stop-loss olmaksızın oluşabilecek senaryolar:
- Küçük bir kayıp büyür → "Nasılsa geri döner" düşüncesiyle tutulur → Zarar büyür → Panik çıkışı en dip noktada
- Kayıptan kaçınma önyargısı (loss aversion) nedeniyle zarar eden pozisyon sonsuza kadar tutulur
- Tek bir büyük kayıp, uzun vadeli birikimini silip götürür
Stop-loss, bu psikolojik tuzağı mekanik bir kuralla ortadan kaldırır: Belirli bir seviyeye gelindiğinde pozisyon kapanır, tartışmaya açık değildir.
Stop-Loss Türleri
1. Sabit Stop-Loss (Fixed Stop): Belirli bir fiyat seviyesine stop koyulur. Örneğin: 100 TL'ye alındı, stop-loss 90 TL. Basit ve öngörülebilir ama volatiliteye adapte olmaz.
2. Yüzde Bazlı Stop: Alış fiyatının belirli bir yüzdesi altına stop koyulur. "Alış fiyatından %5 düşerse çık" gibi. Tutarlı ama hisse volatilitesini görmezden gelir.
3. ATR Bazlı Stop (En Pratik Yöntem): ATR (Average True Range) hissenin günlük ortalama fiyat hareketini ölçer. Stop-loss = Alış Fiyatı − (ATR × Çarpan). Çarpan genellikle 1.5-3 arasında seçilir. Bu yöntem her hissenin volatilitesine göre dinamik stop koyar — düşük volatiliteli hissede dar, yüksek volatiliteli hissede geniş stop.
4. Supertrend Stop: BorsaPusula'nın kullandığı yöntem — Supertrend çizgisi dinamik stop-loss seviyesi olarak işlev görür. Fiyat Supertrend'in altına düşerse pozisyon kapatılır. Avantajı: Stop-loss trendle birlikte yükselir, gereksiz yere tetiklenmez.
5. Trailing Stop (İzleyen Stop): Stop-loss, fiyat yükseldikçe otomatik olarak yukarı çekilir; düşüşlerde sabit kalır. Örneğin: %5 trailing stop ile 100 TL'den alındı → fiyat 120'ye çıktı → stop-loss 114 TL'ye çekildi. Kârlı pozisyonda kâr kilitleyen akıllı bir stop türüdür.
Stop-Loss Nereye Konulur?
Stop-loss konumlandırmanın altın kuralları:
- Gürültünün dışına koy: Günlük fiyat dalgalanmasının (ATR) içinde stop olursa sürekli tetiklenir. Stop-loss normal volatilitenin ötesine konulmalı.
- Anlamlı teknik seviyelerin altına/üstüne koy: Destek seviyesinin biraz altı (long pozisyon için) veya direnç seviyesinin biraz üstü (short için). Bu seviyenin kırılması trendin bozulduğuna işaret eder.
- EMA 200 altına koy: Uzun vadeli bull trend için EMA 200 kritik sınırdır. Bu seviyenin altına düşen pozisyonlar kapatılabilir.
- "Yakın olsun" tuzağından kaçın: Stop-lossu çok yakın koymak, normal geri çekilmelerde pozisyonun haksız yere kapatılmasına (stop-out) neden olur.
Pozisyon Büyüklüğü ve Stop-Loss İlişkisi
Stop-loss mesafesi aynı zamanda pozisyon büyüklüğünü belirler:
Pozisyon Büyüklüğü = (Portföy × Risk%) / (Alış Fiyatı − Stop-Loss)
Örnek: 100.000 TL portföy, %1 risk = 1.000 TL maksimum kayıp. Alış fiyatı 50 TL, stop-loss 47 TL → fark 3 TL → pozisyon büyüklüğü = 1.000 / 3 = 333 hisse (= 16.650 TL).
Bu hesap, stop-loss ne kadar uzaksa o kadar az hisse alınması gerektiğini gösterir — risk sabit tutulur.
BIST'te Stop-Loss Kullanımı
Türk yatırımcıların çoğu stop-loss kullanmaz. Bu hem davranışsal (kayıptan kaçınma önyargısı) hem de pratik (aracı kurum sistemleri) nedenlerden kaynaklanır. Önerilen yaklaşım:
- Her pozisyonda mental (zihinsel) stop-loss seviyesi belirleyin
- BorsaPusula'nın SAT sinyali = sistematik stop-loss gibi çalışır
- Supertrend kırmızıya döndüğünde pozisyon kapatmak, mekanik stop-loss yetersizliğini telafi eder