Portföy rebalancing (yeniden dengeleme), zaman içinde değişen varlık dağılımını başlangıçta belirlenen hedef dağılıma geri döndürme işlemidir. Çoğu yatırımcı bu disiplini görmezden gelir — ancak uzun vadeli başarılı portföy yönetiminin kritik bir bileşenidir.
Portföy Neden Dengesizleşir?
Belirli varlıkların farklı performans göstermesi portföyün zamanla başlangıç hedefinden sapmasına (drift) neden olur.
Örnek: Başlangıçta %60 hisse, %20 altın, %20 nakit olan portföy — hisseler %30 yükselirse şu hale gelir: Hisse %65 → %68+, altın ve nakit payı göreceli olarak azalır. Portföy daha fazla hisse riski almaya başlamıştır.
Rebalancing Neden Yapılmalı?
- Risk kontrolü: Belirli bir varlık sınıfının oransal büyümesini sınırlamak, hedeflenen risk profilini korur.
- Disiplinli yeniden dağılım: Rebalancing, yükselen varlıktaki ağırlığın azaltılıp gerileyen varlığa kaydırılmasını sistematik hale getirir.
- Duygusal kararları engeller: Mekanik bir kural olduğundan FOMO veya panik satışını minimize eder.
- Uzun vadeli performans: Tarihsel araştırmalar, düzenli rebalancing yapan portföylerin uzun vadede daha iyi risk-ayarlı getiri sağladığını göstermektedir.
Rebalancing Stratejileri
1. Zaman Bazlı Rebalancing: Belirli aralıklarla (3 aylık, 6 aylık, yıllık) portföyü hedef dağılıma döndürme. Basit ve uygulanabilir. Sıklık arttıkça işlem maliyeti artar.
2. Eşik Bazlı Rebalancing: Herhangi bir varlık hedef ağırlığından belirli bir yüzde sapınca (örneğin ±5 veya ±10 puan) rebalancing yapılır. Piyasa koşullarına adaptif — yatay piyasada gereksiz işlem yapılmaz, büyük hareketlerde otomatik tepki verilir.
3. Karma Strateji: Hem zaman hem eşik koşulunu birleştirmek. "6 ayda bir kontrol et, ±5 puan sapma varsa dengele" gibi.
BIST'te Rebalancing Nasıl Yapılır?
Uygulama adımları:
- Hedef dağılım tanımlanır: Varlık sınıflarının ve hisselerin hedef yüzdeleri belirlenir
- Mevcut dağılım hesaplanır: Güncel piyasa değerleriyle her kalemin portföy içindeki payı bulunur
- Sapmalar tespit edilir: Hedefe kıyasla hangi kalemlerin ağırlığının arttığı veya azaldığı ölçülür
- Dengeleme planlanır: Hedef ağırlığı aşan kalemlerin payı azaltılırken hedef ağırlığın altında kalanların payı artırılır
- İşlem maliyeti değerlendirilir: Aracı kurum komisyonu ve alım-satım makası (spread) dikkate alınır
Rebalancing ve Trend Durumu
Rebalancing bir ağırlık disiplinidir; trend durumu ise fiyat hareketinin betimidir. BorsaPusula hisse sayfalarındaki trend durumu (Güçlü Trend / Trend Bozuldu / Yatay), portföydeki hisselerin fiyat davranışını izlemek için ek bir bilgi olarak okunabilir; dengeleme kuralının yerine geçmez.
Türkiye gibi yüksek volatiliteli piyasalarda 3-6 aylık rebalancing sıklığı, gereksiz işlem maliyetine neden olmadan risk profilini kontrol altında tutar. Yıllık tek rebalancing ise drift riskini taşır.