Portföy rebalancing (yeniden dengeleme), zaman içinde değişen varlık dağılımını başlangıçta belirlenen hedef dağılıma geri döndürme işlemidir. Çoğu yatırımcı bu disiplini görmezden gelir — ancak uzun vadeli başarılı portföy yönetiminin kritik bir bileşenidir.
Portföy Neden Dengesizleşir?
Belirli varlıkların farklı performans göstermesi portföyün zamanla başlangıç hedefinden sapmasına (drift) neden olur.
Örnek: Başlangıçta %60 hisse, %20 altın, %20 nakit olan portföy — hisseler %30 yükselirse şu hale gelir: Hisse %65 → %68+, altın ve nakit payı göreceli olarak azalır. Portföy daha fazla hisse riski almaya başlamıştır.
Rebalancing Neden Yapılmalı?
- Risk kontrolü: Belirli bir varlık sınıfının oransal büyümesini sınırlamak, hedeflenen risk profilini korur.
- Disiplinli al-sat: Rebalancing, doğal olarak "pahalı olan sat, ucuz olanı al" davranışını zorunlu kılar. Bu sistematik kâr alma ve dip alma mantığına yol açar.
- Duygusal kararları engeller: Mekanik bir kural olduğundan FOMO veya panik satışını minimize eder.
- Uzun vadeli performans: Tarihsel araştırmalar, düzenli rebalancing yapan portföylerin uzun vadede daha iyi risk-ayarlı getiri sağladığını göstermektedir.
Rebalancing Stratejileri
1. Zaman Bazlı Rebalancing: Belirli aralıklarla (3 aylık, 6 aylık, yıllık) portföyü hedef dağılıma döndürme. Basit ve uygulanabilir. Sıklık arttıkça işlem maliyeti artar.
2. Eşik Bazlı Rebalancing: Herhangi bir varlık hedef ağırlığından belirli bir yüzde sapınca (örneğin ±5 veya ±10 puan) rebalancing yapılır. Piyasa koşullarına adaptif — yatay piyasada gereksiz işlem yapılmaz, büyük hareketlerde otomatik tepki verilir.
3. Karma Strateji: Hem zaman hem eşik koşulunu birleştirmek. "6 ayda bir kontrol et, ±5 puan sapma varsa dengele" gibi.
BIST'te Rebalancing Nasıl Yapılır?
Pratik adımlar:
- Hedef dağılımı belirleyin: Hangi hisselerden kaçar %?
- Mevcut dağılımı hesaplayın: Güncel fiyatlarla her hissenin portföy payını bulun
- Sapmaları tespit edin: Hedefe kıyasla hangi hisseler fazla/az ağırlıklı?
- İşlemleri planlayın: Fazla ağırlıklı olanı sat, az ağırlıklı olanı al
- Vergi ve komisyon etkisini değerlendirin: Rebalancing maliyetinin faydasını aştığı nokta?
Rebalancing ve BorsaPusula Sinyalleri
BorsaPusula sinyalleri rebalancing kararlarını destekler:
- Portföyde oranı büyümüş hissenin SAT sinyali varsa → rebalancing için doğal çıkış noktası
- Az ağırlıklı olmak istediğiniz sektörde AL sinyali geliyorsa → kademeli ekleme fırsatı
- Tüm hisseler AL sinyalindeyken rebalancing, güçlü trendde gereksiz satış yaratabilir — sinyal durumuna göre zamanlama ayarlanmalı
Türkiye gibi yüksek volatiliteli piyasalarda 3-6 aylık rebalancing sıklığı, gereksiz işlem maliyetine neden olmadan risk profilini kontrol altında tutar. Yıllık tek rebalancing ise drift riskini taşır.