Kaldıraç (Leverage) Nedir?
Kaldıraç, ödünç alınan para kullanarak yatırım büyüklüğünü artırmaktır. Örneğin:
- Sermazye: 10.000 ₺
- 2:1 kaldıraç kullanırsanız: 20.000 ₺ değerinde pozisyon açabilirsiniz
- Hisse %10 yükselirse: 2.000 ₺ kâr (%20 getiri sermayenize)
- Hisse %10 düşerse: 2.000 ₺ zarar (%20 kayıp sermayenizden)
Kaldıraç, hem kazancı hem kaybı eşit oranda büyütür.
Marjin Hesabı Nasıl Çalışır?
Marjin, borsa hesabınızda açık tutmanız gereken minimum teminat miktarıdır.
Başlangıç Marjini (Initial Margin)
Pozisyon açmak için gereken minimum teminat. Örneğin %50 başlangıç marjini → 20.000 ₺ pozisyon için 10.000 ₺ nakit gerekir.
Sürdürme Marjini (Maintenance Margin)
Pozisyon açık tutmak için gereken minimum. Genellikle başlangıç marjininin altındadır (%25-30).
Marjin Çağrısı (Margin Call) ⚠️
Hesabınızdaki öz sermaye sürdürme marjininin altına düştüğünde aracı kurum sizi arar: 1. Ya ek teminat yatırırsınız 2. Ya da pozisyon otomatik kapatılır (zararla)
Kaldıraç Riski: Gerçek Senaryo
| Durum | Kaldıraçsız | 2:1 Kaldıraç |
|---|---|---|
| Sermaye | 10.000 ₺ | 10.000 ₺ |
| Pozisyon | 10.000 ₺ | 20.000 ₺ |
| Hisse %25 düşer | -2.500 ₺ (%25 kayıp) | -5.000 ₺ (%50 kayıp) |
| Hisse %50 düşer | -5.000 ₺ (%50 kayıp) | -10.000 ₺ (%100 — sıfır) |
Kaldıraçla sermayenizi tamamen kaybetmek çok daha kolaydır.
Türkiye'de Kaldıraç: Mevzuat ve Uygulamalar
Hisse Senedi Marjin Kredisi
Türkiye'de aracı kurumlar, BIST hisselerinde marjin kredisi sunar. Yasal çerçeve SPK düzenlemelerine tabidir.
Dikkat: Marjin kredisi faizi, hissenin değerlenmesinden daha hızlı birikebilir. Yıllık %30-40 faiz oranlarında, bir hissenin bu maliyeti karşılaması için ciddi bir yükseliş şarttır.
Türev Piyasalar (VİOP)
Vadeli işlem sözleşmelerinde kaldıraç çok daha yüksektir: - BIST30 vadeli: ~10:1 kaldıraç - Döviz vadeli: ~20-50:1 kaldıraç - Kripto: Bazı platformlarda 100:1'e kadar
Bu piyasalarda deneyimsiz yatırımcılar kısa sürede büyük kayıplar yaşayabilir.
Kaldıraç Ne Zaman Kullanılabilir?
Kaldıraç, belirli koşullar altında ve çok küçük miktarlarda değerlendirilebilir:
- ✅ Güçlü trend onayı var (ADX ≥ 35, Supertrend onaylı)
- ✅ Net bir stop-loss seviyesi belirlendi
- ✅ Toplam pozisyon büyüklüğü portföyün max %10'u
- ✅ Maksimum 2:1 kaldıraç (daha yüksek = spekülasyon)
- ✅ Marjin çağrısı riskini karşılayabilecek rezerv nakit var
BorsaPusula Kullanıcıları İçin Not
BorsaPusula'nın sinyal sistemi, trend gücünü confirmed (3+ bar onaylı) ve entry_quality metrikleriyle değerlendirir. "IDEAL" veya "İYİ" giriş kalitesi olan, yüksek ADX'li sinyaller bile kaldıraçsız kullanıldığında daha güvenlidir.
Altın kural: Kaldıraç, kazancınızı artırmak için değil, yalnızca çok emin olduğunuz işlemleri biraz büyütmek için kullanın. Emin olmak için önce kaldıraçsız deneyin.