Kur-Borsa İlişkisi Neden Önemli?
Türkiye ekonomisinin dışa açıklığı nedeniyle USD/TRY kuru, BIST'in en kritik makro değişkenlerinden biridir. Kur yükseldiğinde (TL değer kaybettiğinde) bazı sektörler kazanırken bazıları kaybeder.
Bu ilişkiyi doğru anlamak; sektör rotasyonunu zamanında görmek ve portföyünüzü kuruma karşı konumlandırmak için şarttır.
Kur Artışında Kazanan Sektörler
1. İhracata Yönelik Şirketler 🟢
Gelirleri dolar/euro bazlı ama maliyetleri TL olan şirketler kur artışından direkt kazanır:
- Otomotiv: FROTO, TOASO (ihracat ağırlıklı, TL maliyeti düşük)
- Beyaz eşya / Ev aletleri: ARCLK, VESTL
- Tekstil / Konfeksiyon: İhracatçı şirketler
- Demir-çelik: EREGL (hem ihracatçı hem emtia fiyatı USD bazlı)
Neden kazanır? 1 dolar gelirleri TL olarak daha fazlaya çevrilir. Yabancı piyasalarda Türk ürünleri daha ucuzladığı için talep artar.
2. Turizm Şirketleri (Dolaylı) 🟡
Kur yükseldiğinde Türkiye yabancı turistler için ucuzlar, talep artar: - Otel şirketleri, havacılık (THYAO özellikle)
Not: THYAO yakıt maliyeti USD bazlı olduğu için net etki karmaşıktır.
3. Bankalar (Karma) 🟡
Bankalar hem TL hem döviz varlık/yükümlülüklerine sahiptir. Kısa vadede belirsiz etki yaşanır; uzun vadede yüksek enflasyon dönemlerinde kredi büyümesi ve faiz marjı belirleyici olur.
Kur Artışında Kaybeden Sektörler
1. İthalata Bağımlı Şirketler 🔴
Hammaddesi veya ürünleri USD/EUR bazlı olan şirketler: - Enerji şirketleri: Petrol fiyatı USD bazlı → artan maliyet - İlaç sektörü: Bileşenler çoğunlukla ithal - Teknoloji dağıtıcıları: Ürün maliyetleri dolar bazlı - Perakende: Çok sayıda ithal ürün satan şirketler
2. Yüksek Döviz Borcu Olan Şirketler 🔴
USD borcu olan şirketlerin borç yükü TL cinsinden artar. Bu şirketlerin kur artışından negatif etkilendiğini görürsünüz.
Nominal vs Reel Getiri: Dolar Bazında BIST
BIST nominal (TL bazında) çok iyi görünse bile, dolar bazında değerlendirildiğinde farklı bir tablo çıkabilir.
Örnek hesaplama: - BIST endeksi +50% yükseldi (TL bazında) - Aynı dönemde USD/TRY +40% arttı - Dolar bazında BIST getirisi: ≈ +7% (50% ÷ 1.4 − 1)
Bu nedenle yabancı yatırımcılar BIST'i dolar bazında değerlendirir. BIST/USD'nin güçlendiği dönemler, yabancı ilgisinin arttığı dönemlerdir.
TCMB Kararlarının Kur Üzerindeki Etkisi
Türkiye'de para politikası ve kur arasındaki ilişki özellikle kritiktir:
- Faiz artışı → TL güçlenir (yabancı yatırımcı ilgisi artar) → Kur düşer → İhracatçılar kısmen olumsuz etkilenir
- Faiz indirimi → TL zayıflar (yabancı sermaye çıkışı riski) → Kur yükselir → İhracatçılar kazanır ama ithalatçılar kaybeder
- Ortodoks para politikası → Enflasyon kontrol altında → TL değer kaybı yavaşlar → Daha istikrarlı BIST ortamı
BorsaPusula'da Kur Takibi
BorsaPusula'nın makro ticker bandı, USD/TRY kurunu anlık olarak gösterir. Kur hareketlerine göre sektör filtresi kullanarak: - Kur yükselişinde: FROTO, EREGL gibi ihracatçı hisselerin sinyallerini takip edin - Kur düşüşünde: İthalatçı şirketler ve tüketici sektörü sinyallerini değerlendirin
Tüm BIST100 hisselerinin canlı sinyallerine bakmak için ana sayfayı ziyaret edin.