Mum grafikleri (candlestick charts), Japon pirinç tüccarları tarafından 17. yüzyılda geliştirilen ve günümüz teknik analizinin temelini oluşturan grafik türüdür. Her bir mum; açılış, kapanış, en yüksek ve en düşük fiyatı görsel olarak özetler. Belirli mum örüntüleri güçlü alım veya satım sinyalleri verebilir.
Mum Grafik Anatomisi
Her mumun dört bileşeni vardır:
- Gövde (Real Body): Açılış ile kapanış arasındaki fiyat aralığı. Yeşil/beyaz → kapanış açılışın üstünde (yükseliş). Kırmızı/siyah → kapanış açılışın altında (düşüş).
- Üst Fitil (Upper Shadow/Wick): Gövdenin üst noktasından en yüksek fiyata uzanan çizgi.
- Alt Fitil (Lower Shadow/Wick): Gövdenin alt noktasından en düşük fiyata uzanan çizgi.
Tek Mum Formasyonları
Doji: Açılış ve kapanış neredeyse aynı seviyede — gövde yok veya çok küçük. Alıcı ve satıcılar dengededir; trend belirsizliği veya dönüş öncesi duraksamayı temsil eder. Uzun bir yükseliş veya düşüşün sonunda oluşan doji, daha güçlü dönüş sinyali verir.
Çekiç (Hammer): Küçük gövde + çok uzun alt fitil. Düşen trendde oluşursa güçlü dönüş sinyali. Alt fitil uzunluğu en az gövdenin 2 katı olmalı. Mesaj: Satıcılar fiyatı sert düşürdü ama alıcılar geri aldı.
Ters Çekiç (Inverted Hammer): Küçük gövde + uzun üst fitil. Düşen trendde dip noktasında oluşursa toparlanma işareti olabilir ama çekiçten daha az güvenilir.
Asılı Adam (Hanging Man): Çekiçle aynı şekle sahip ama yükselen trendde oluşur → SAT sinyali. Aynı form, konuma göre farklı anlam taşır.
Kayan Yıldız (Shooting Star): Küçük gövde + çok uzun üst fitil. Yükselen trendde oluşursa güçlü düşüş sinyali. Alıcılar fiyatı yukarı itti ama satıcılar geri çekti.
Çift Mum Formasyonları
Yutan Formasyon / Bullish Engulfing: Küçük kırmızı mumun arkasından büyük yeşil mum gelir ve kırmızı mumu tamamen kapsar. Düşen trendde güçlü dönüş sinyali.
Bearish Engulfing: Küçük yeşil mumun arkasından büyük kırmızı mum gelir. Yükselen trendde güçlü düşüş sinyali.
Harami: Büyük bir mumun içinde kalan küçük mum. Trendin ivme kaybettiğine işaret eder.
Üç Mum Formasyonları
Sabah Yıldızı (Morning Star): Düşen trend → büyük kırmızı mum → küçük gövdeli belirsizlik mumu (boşluklu) → büyük yeşil mum. Üç mumlu bu formasyon güçlü dip dönüş sinyalidir.
Gece Yıldızı (Evening Star): Sabah yıldızının tersi. Yükselen trend → büyük yeşil mum → küçük gövdeli belirsizlik → büyük kırmızı mum. Tepe dönüş sinyali.
Üç Karga (Three Black Crows): Üst üste üç düşük kapanışlı büyük kırmızı mum. Güçlü düşüş trendi başlangıcı.
Üç Asker (Three White Soldiers): Üst üste üç yüksek kapanışlı büyük yeşil mum. Güçlü yükseliş başlangıcı.
Mum Formasyonlarını Doğru Kullanmak
Mum formasyonları tek başına yeterli değildir. Güvenilirliği artırmak için:
- Destek/direnç seviyesinde oluşan formasyon daha güçlüdür
- Yüksek hacimle oluşan formasyon daha güvenilirdir
- Trend bağlamında değerlendirin: Yükselen trendde çekiç daha anlamlı
- BorsaPusula Supertrend sinyali ile teyit edin
Doji + destek seviyesi + düşük RSI + Supertrend dönüşü kombinasyonu, tek başına mum formasyonundan çok daha güçlü sinyal kalitesi sunar.