Hareketli ortalamalar, teknik analizin en temel ve en yaygın kullanılan göstergelerinden biridir. Fiyat gürültüsünü filtreleyerek trendin yönünü net biçimde görmeyi sağlarlar. BorsaPusula sinyallerinin temel katmanlarından biri EMA (Üstel Hareketli Ortalama) hizalamasıdır.
SMA vs EMA: Fark Nedir?
Basit Hareketli Ortalama (SMA — Simple Moving Average): Belirlenen periyottaki kapanış fiyatlarının aritmetik ortalamasıdır. Örneğin 20 günlük SMA, son 20 günün kapanış fiyatlarının toplamının 20'ye bölümüdür. Tüm günlere eşit ağırlık verir.
Üstel Hareketli Ortalama (EMA — Exponential Moving Average): Son fiyatlara daha fazla ağırlık veren hareketli ortalamadır. Bu nedenle SMA'ya göre fiyat değişimlerine daha hızlı tepki verir.
Pratik fark: EMA trend değişimlerini daha erken fark eder ama daha fazla yanlış sinyal üretebilir. SMA daha yavaş ama daha stabil sinyaller verir. Sık işlem yapanlar genellikle EMA'yı, uzun vadeli yatırımcılar SMA'yı tercih eder.
Temel EMA Periyotları
- EMA 20: Kısa vadeli trend göstergesi. Fiyat EMA 20'nin üzerinde → kısa vadeli yükselen trend.
- EMA 50: Orta vadeli trend. EMA 20 > EMA 50 → orta vadeli yükselen momentum.
- EMA 200: Uzun vadeli trend sınırı. Fiyat EMA 200'ün üzerinde → boğa piyasası rejimi. Altında → ayı piyasası rejimi. En kritik EMA seviyesi olarak kabul edilir.
EMA Hizalaması: Trend Gücü Skalası
EMA'ların birbirine göre konumu, trendin gücünü gösterir:
- EMA 20 > EMA 50 > EMA 200 ve Fiyat > EMA 20: → Tam hizalı yükseliş trendi. Trendin en güçlü göründüğü durum.
- EMA 20 > EMA 50 > EMA 200 ama Fiyat < EMA 20: → Trend güçlü ama kısa vadeli geri çekilme var.
- EMA'lar karışık: → Trend belirsiz, yatay (range) piyasa. Bu ortamda hareketli ortalama işaretleri daha az güvenilirdir.
- EMA 20 < EMA 50 < EMA 200: → Tam hizalı düşüş trendi. Düşüş eğiliminin en belirgin olduğu durum.
Altın Kesişim (Golden Cross)
Altın Kesişim, EMA 50 (veya SMA 50) EMA 200'ü (veya SMA 200) aşağıdan yukarı kırdığında oluşan sinyaldir. Uzun vadeli boğa piyasasının başlangıcı olarak yorumlanır. Tarihsel verilerde oldukça güvenilir bir uzun vadeli yükseliş işareti kabul edilir — ancak gecikme süresi uzundur (fiyat zaten önemli ölçüde yükselmiş olabilir).
Ölüm Kesişimi (Death Cross)
Ölüm Kesişimi, EMA 50 EMA 200'ü yukarıdan aşağı kırdığında oluşur. Uzun vadeli ayı piyasasının başlangıcına işaret eder. 2018 kripto ayısı, 2020 COVID düşüşü ve birçok BIST düzeltmesinde Death Cross öncesinde veya erken döneminde oluştu.
EMA'yı Destek ve Direnç Olarak Kullanmak
Yükselen trendlerde fiyat çoğunlukla EMA 20 veya EMA 50 seviyelerine çekilir ve bu seviyelerden sekmeye devam eder. Bu dinamik destek anlayışı, trendin sağlığını izlemek için kullanılabilir:
- Fiyat EMA 20'ye geldi ve sekiyorsa + trend yukarı → trend korunuyor
- Fiyat EMA 50'yi kırdıysa → EMA 20/50 arasında konsolidasyon veya trend zayıflıyor
- Fiyat EMA 200'ün altına düştüyse → uzun vadeli trend bozuluyor
BorsaPusula'da EMA Kullanımı
BorsaPusula'da Trend Durumu, günlük EMA koşulunu (EMA12 vs EMA99) ve Haftalık EMA20 yönünü; Supertrend(10, 3.0), ADX(14) ≥ 25 ve DI+ vs DI− kriterleriyle birleştiren 5 koşul üzerinden belirlenir. Koşulların tamamı sağlandıktan sonra ilk 1–2 günde durum Yatay (Onay Bekliyor) olarak izlenir, 3. ardışık günlük kapanışta Güçlü Trend (veya düşüş yönünde Trend Bozuldu) onaylanır. Hisse detay sayfasının grafiğine EMA 12 ve EMA 99 çizgileri tek düğmeyle eklenebilir.