ATR (Average True Range) Nedir?
ATR, Average True Range (Ortalama Gerçek Aralık) kelimelerinin kısaltmasıdır. 1978 yılında J. Welles Wilder tarafından geliştirilen bu indikatör, bir hisse senedinin ne kadar volatil (oynak) olduğunu ölçer.
ATR fiyatın yönünü değil, sadece hareket genişliğini ölçer. Bu yüzden hem yükselen hem düşen piyasada geçerlidir.
True Range (Gerçek Aralık) Nasıl Hesaplanır?
Her mum çubuğu için "True Range" şu üç değerin en büyüğüdür:
- Günlük Yüksek - Günlük Düşük (normal gün içi aralık)
- |Günlük Yüksek - Önceki Kapanış| (gap yukarı durumunda)
- |Günlük Düşük - Önceki Kapanış| (gap aşağı durumunda)
ATR = Belirli periyot boyunca True Range'in üstel hareketli ortalaması (genellikle 14 periyot)
ATR Ne Anlama Gelir?
| ATR Değeri | Anlam | Ne Yapmalı? |
|---|---|---|
| Düşük ATR | Düşük volatilite, sıkışık fiyat | Kırılma bekleniyor |
| Yükselen ATR | Volatilite artıyor, trend güçleniyor | Dikkatli ol, pozisyon yönet |
| Çok yüksek ATR | Panik/coşku, aşırı hareket | Stop-loss genişlet |
ATR'nin Kullanım Alanları
1. Stop-Loss Belirleme (En Önemli Kullanım)
ATR tabanlı stop-loss, sabit yüzde stop'tan çok daha akıllıcadır:
Stop-Loss = Giriş Fiyatı - (ATR × Çarpan)
Swing Trade için: ATR × 1.5
Günlük Trade için: ATR × 1.0
Pozisyon Trade için: ATR × 2.0-3.0
Örnek: AKBNK ATR = 2.5 TL, giriş 85 TL - Stop = 85 - (2.5 × 1.5) = 85 - 3.75 = 81.25 TL
Bu yaklaşım, hissenin volatilitesine göre dinamik stop belirler.
2. Supertrend İndikatöründe
BorsaPusula'nın kullandığı Supertrend indikatörü doğrudan ATR kullanır:
Supertrend = Temel Fiyat ± (ATR × Çarpan)
Varsayılan parametreler: ATR(10) × 3.0
ATR yükseldikçe Supertrend bantları genişler, yani daha fazla hareket tolerans edilir.
3. Pozisyon Büyüklüğü Hesabı
Pozisyon = (Sermaye × Risk%) ÷ (ATR × Çarpan)
ATR yüksek hissede daha az lot al, ATR düşük hissede daha fazla.
BIST Hisselerinde Tipik ATR Değerleri
| Hisse | Günlük ATR | Haftalık ATR |
|---|---|---|
| BIST30 büyük cap | %1.5-3.0 | %4-8 |
| BIST100 orta cap | %2.0-4.0 | %6-12 |
| Küçük hisseler | %3.0-8.0+ | %10-25+ |
BIST büyük hisseleri günlük %2-3 ATR ile hareket ediyorsa, bu normal ve beklenen bir volatilitedir.
ATR ve Diğer İndikatörlerle Birlikte Kullanım
ATR + Supertrend: Supertrend, ATR üzerine inşa edilmiştir. ATR yükselince Supertrend daha geniş bantlarla hareket eder.
ATR + ADX: Her ikisi de Welles Wilder'ın eserleridir. ADX trendin varlığını, ATR trendin genişliğini gösterir.
ATR + Bollinger Bantları: Her ikisi de volatilite ölçer. ATR yükseldiğinde Bollinger bantları da genişler.
ATR'nin Sınırlamaları
- Yön bilgisi vermez — sadece genişlik/volatilite
- Gecikmeli gösterge — geçmiş volatiliteyi ölçer
- Çok düşük ATR aldatıcı olabilir — sessizlik öncesi fırtına
BorsaPusula'da ATR Etkisi
BorsaPusula sinyalleri ATR'yi arka planda kullanır:
- Sinyal kalitesi — Supertrend, ATR ile dinamik destek/direnç çizer
- Stop-loss seviyeleri — Görüntülenen SL seviyeleri ATR bazlıdır
- Risk değerlendirmesi — Giriş kalitesi kısmen volatiliteye göre belirlenir
Yüksek ATR dönemlerinde sinyaller daha geniş stop ile gelir, bu normaldir ve piyasanın oynaklığını yansıtır.