ATR (Average True Range) Nedir?
ATR, Average True Range (Ortalama Gerçek Aralık) kelimelerinin kısaltmasıdır. 1978 yılında J. Welles Wilder tarafından geliştirilen bu indikatör, bir hisse senedinin ne kadar volatil (oynak) olduğunu ölçer.
ATR fiyatın yönünü değil, sadece hareket genişliğini ölçer. Bu yüzden hem yükselen hem düşen piyasada geçerlidir.
True Range (Gerçek Aralık) Nasıl Hesaplanır?
Her mum çubuğu için "True Range" şu üç değerin en büyüğüdür:
- Günlük Yüksek - Günlük Düşük (normal gün içi aralık)
- |Günlük Yüksek - Önceki Kapanış| (gap yukarı durumunda)
- |Günlük Düşük - Önceki Kapanış| (gap aşağı durumunda)
ATR = Belirli periyot boyunca True Range değerlerinin hareketli ortalaması (Wilder düzleştirmesi / RMA veya basit ortalama) (genellikle 14 periyot)
ATR Ne Anlama Gelir?
| ATR Değeri | Anlam |
|---|---|
| Düşük ATR | Düşük volatilite, fiyat dar aralıkta sıkışmış |
| Yükselen ATR | Volatilite artıyor, hareketler genişliyor |
| Çok yüksek ATR | Panik/coşku, olağandışı geniş hareketler |
ATR'nin Kullanım Alanları
1. Oynaklığı Karşılaştırma
ATR fiyat birimiyle ölçülür; farklı fiyattaki hisseleri karşılaştırmak için fiyata oranlanır:
ATR % = ATR ÷ Kapanış × 100
Örnek: ATR = 2,5 TL, kapanış 85 TL → ATR % ≈ %2,9. Yani hisse son dönemde günde ortalama %2,9 genişliğinde bir aralıkta hareket etmiştir.
2. Supertrend İndikatöründe
BorsaPusula'nın kullandığı Supertrend indikatörü doğrudan ATR kullanır:
Supertrend = Temel Fiyat ± (ATR × Çarpan)
Varsayılan parametreler: ATR(10) × 3,0
ATR yükseldikçe Supertrend bantları genişler, yani daha fazla hareket tolerans edilir.
BIST Hisselerinde Tipik ATR Değerleri
| Hisse | Günlük ATR | Haftalık ATR |
|---|---|---|
| BIST30 büyük ölçekli | %1,5-3,0 | %4-8 |
| BIST100 orta ölçekli | %2,0-4,0 | %6-12 |
| Küçük hisseler | %3,0-8,0+ | %10-25+ |
BIST büyük hisseleri günlük %2-3 ATR ile hareket ediyorsa, bu normal ve beklenen bir volatilitedir.
ATR ve Diğer İndikatörlerle Birlikte Kullanım
ATR + Supertrend: Supertrend, ATR üzerine inşa edilmiştir. ATR yükselince Supertrend daha geniş bantlarla hareket eder.
ATR + ADX: Her ikisi de Welles Wilder'ın eserleridir. ADX trendin varlığını, ATR trendin genişliğini gösterir.
ATR + Bollinger Bantları: Her ikisi de volatilite ölçer. ATR yükseldiğinde Bollinger bantları da genişler.
ATR'nin Sınırlamaları
- Yön bilgisi vermez — sadece genişlik/volatilite
- Gecikmeli gösterge — geçmiş volatiliteyi ölçer
- Çok düşük ATR aldatıcı olabilir — sessizlik öncesi fırtına
BorsaPusula'da ATR Etkisi
BorsaPusula'nın trend değerlendirmesi ATR'yi arka planda kullanır:
- Trend çizgisi — Supertrend, ATR ile dinamik destek/direnç çizer
- Trend dönüş seviyesi — Supertrend çizgisi ATR bazlıdır
- Oynaklık — ATR yüksekken trend dönüş seviyesi fiyattan daha uzakta durur
Yüksek ATR dönemlerinde Supertrend çizgisinin fiyattan uzak durması normaldir ve piyasanın oynaklığını yansıtır.